Netcongestie in de Gebouwde Omgeving: Innovatieve Oplossingen vanuit TKI Urban Energy

Het elektriciteitsnet staat onder druk

Nederland kampt met een groeiend probleem: netcongestie. Het elektriciteitsnet raakt steeds vaker overbelast doordat de vraag naar en het aanbod van elektriciteit sneller groeien dan de capaciteit van het net. Voor bedrijven die deelnemen aan innovatieprojecten binnen de Topsector Energie is dit niet alleen een technisch probleem, maar ook een innovatiekans.

TKI Urban Energy speelt een centrale rol in het aanjagen van oplossingen voor netcongestie in de gebouwde omgeving. Met meer dan 700 innovatieve projecten ondersteunt deze organisatie bedrijven en kennisinstellingen bij het ontwikkelen van technologieën die het net ontlasten.

Wat is netcongestie precies?

Netcongestie ontstaat wanneer er meer elektriciteit wordt aangeboden of gevraagd dan het net kan transporteren. Dit treft inmiddels grote delen van Nederland. Netbeheerder TenneT waarschuwde begin 2026 zelfs voor mogelijke aansluitstops in de zomer. De gevolgen zijn verstrekkend: nieuwe aansluitingen komen op wachtlijsten, woningbouwprojecten lopen vertraging op, en duurzame initiatieven zoals zonnepanelen op daken worden geblokkeerd.

De oorzaken zijn meervoudig. Ten eerste groeit het gebruik van hernieuwbare energie explosief, met weersafhankelijke bronnen zoals zon en wind. Ten tweede neemt de elektrificatie van verwarming (warmtepompen), transport (laadpalen) en industriële processen snel toe. Ten derde is de bestaande infrastructuur verouderd en kan uitbreiding niet snel genoeg plaatsvinden.

Innovatieve oplossingen vanuit het TKI-ecosysteem

Energiehubs op bedrijventerreinen

Een van de meest veelbelovende concepten is de energiehub. Op bedrijventerreinen werken ondernemers samen om energie lokaal op te wekken, op te slaan en te delen. Dit vermindert de belasting op het net en creëert tegelijkertijd economische voordelen. Het programma PVB Nederland van TKI Urban Energy ondersteunt specifiek de verduurzaming van bedrijventerreinen.

Home Energy Management Systemen (HEMS)

Het Nationaal EMS Programma, gelanceerd in maart 2026, richt zich op de grootschalige uitrol van Energie Management Systemen. Deze slimme systemen sturen het energieverbruik in woningen automatisch aan op basis van dynamische tarieven, weersverwachtingen en de belasting van het lokale net. Lees meer over hoe deze systemen werken in ons artikel over Energie Management Systemen (HEMS). Het MOOI-project GO-e ontwikkelde bijvoorbeeld oplossingen waarbij warmtepompen, zonnepanelen en laadpalen slim worden gecombineerd.

Congestiemanagement en flexibiliteit

Netbeheerders experimenteren met congestiemanagement: het slim verdelen van de beschikbare netcapaciteit over gebruikers. Bedrijven die flexibel kunnen omgaan met hun energievraag — door bijvoorbeeld productieprocessen te verschuiven naar daluren — krijgen hiervoor steeds vaker financiële prikkels.

Lokale opslag en waterstof

Batterijopslag op gebouwniveau en wijkniveau kan pieken in vraag en aanbod opvangen. Daarnaast wordt waterstof onderzocht als medium om energieoverschotten seizoensgebonden op te slaan. Innovatieve bedrijven ontwikkelen compacte systemen die een gebouw als mini-energiecentrale laten functioneren.

De rol van subsidies en disseminatie

Bedrijven die deelnemen aan TKI-projecten ontvangen subsidie via regelingen als MOOI, DEI+ en de PPS-toeslag. Een belangrijk onderdeel hiervan is de disseminatieplicht: de verplichting om opgedane kennis breed te delen. Dit zorgt ervoor dat innovaties niet in silo's blijven, maar versneld worden opgeschaald.

Voor bedrijven die overwegen deel te nemen aan een TKI-consortium is netcongestie momenteel een van de meest kansrijke thema's. De urgentie is hoog, de budgetten zijn beschikbaar, en de maatschappelijke impact is enorm.

Wat betekent dit voor uw organisatie?

Als u actief bent in de gebouwde omgeving — of het nu gaat om installatie, vastgoed, technologie of advies — dan biedt de netcongestieproblematiek concrete kansen. Door aan te sluiten bij een TKI-consortium kunt u niet alleen bijdragen aan de oplossing, maar ook profiteren van subsidies, kennisnetwerken en vroege markttoegang tot nieuwe technologieën. Bekijk ook de projectendatabase voor een overzicht van lopende innovatieprojecten.

De energietransitie wacht niet. Het elektriciteitsnet evenmin.